Oergranen

Geschiedenis waar toekomst in zit

 

Het klinkt tegenstrijdig maar graan van tienduizend jaar oud is een echte innovatie. Een innovatie op de akker, in de bakkerij en in de handel. De heropleving van oergranen sluit aan bij de huidige consumentenbehoeften, die zich hebben ontwikkeld als antwoord op onze gedigitaliseerde wereld: duurzaamheid, natuurlijkheid, authenticiteit, genot, terugkeren naar tradities - al deze verlangens kunnen worden ingevuld door de verschillende soorten oergranen. Daarom hoeft het ook niet te verbazen dat de vraag naar de onvervalste smaak van producten met oergranen pijlsnel toeneemt. Wij, van het Project Oergranen, willen de waarde en het belang van deze oude graansoorten erkennen, er meer kennis over verspreiden en over de betekenis van deze kostbare granen voor de hedendaagse voeding communiceren.

 

Cultuurschatten en kostbaarheden

De oorsprong van oergranen

 

De teelt van oergranen kent een lange traditie. De vroegste archeologische vondsten dateren van rond 10.000 voor Christus. In die tijd werd in het gebied tussen de Tigris en de Eufraat oertarwe (eenkoorn en emmertarwe) geteeld. Vanuit de zogenaamde Vruchtbare Sikkel in het Midden-Oosten werden deze oude graansoorten verspreid naar verschillende delen van Europa.

 

De volgende video vat de geschiedenis en aantrekkingskracht van oergranen samen in artistieke meelschilderingen.

Wat oergranen zo bijzonder maakt

Zes goede redenen voor oergranen

 

De vandaag zo kostbare oergranen zijn de voorgangers van de moderne hybride soorten en werden vele duizenden jaren geleden door onze voorouders geteeld. Eenkoorn en emmertarwe zijn de voorouders van modern broodtarwe, dat wereldwijd in meer dan 90 % van de brood- en bakkerswaren wordt gebruikt.

Er zijn veel goede redenen voor de huidige opleving van oude graansoorten:

Broodgranen kennen een lange geschiedenis. De vroegste archeologische vondsten dateren van rond 10.000 voor Christus. Eenkoorn, de voorouder van alle tarwesoorten, was één van de eerste planten die door de mens werd gecultiveerd, naast de kikkererwt, lijnzaad en de platte erwt. Emmertarwe, eveneens een van de oudste graangewassen ter wereld, was het belangrijkste geteelde graan in Babylonië, in het oude Griekenland en in het oude Egypte. Volgens de overlevering was emmertarwe het lievelingsgraan van Julius Caesar.

Oergranen hebben een sterk gestel: vele soorten zijn makkelijk te verbouwen, zijn weerbestendig en gedijen op nutriëntarme grond. Daarom is er nauwelijks kunstmatige bemesting nodig. Integendeel zelfs: voor oerrogge, bijvoorbeeld, zouden meststoffen eerder contraproductief zijn aangezien de halmen daardoor te lang zouden worden en zouden breken. Dit graan is dankzij zijn hoge groei bijzonder resistent tegen ziektes: de aren bevinden zich zo ver van de grond dat schimmelsporen die bij regen opstuiven, niet gemakkelijk op de vrucht kunnen terechtkomen. Bijgevolg zijn er ook minder gewasbeschermingsmiddelen nodig, waardoor het graan over het algemeen minder belast wordt. 

 

Bovendien zijn oude graansoorten zoals eenkoorn, emmertarwe en oerspelt zogenaamde ‘bedekte’ granen. De graankorrels worden bedekt door een omhulsel dat hen beschermt tegen schadelijke omgevingsomstandigheden en verontreinigingen. Genetische manipulatie is bij oergranen hoe dan ook uitgesloten net omdat het om de onveranderde en natuurlijke granen gaat.

Oergranen sparen de grond dankzij de gedeeltelijk meerjarige teelt en dankzij het duidelijk beperkter inzetten van kunstmest en pesticiden. Op die manier dragen oergranen bij tot de biodiversiteit op de velden.

De verschillende soorten oergranen werden in de loop der eeuwen niet onderworpen aan kweekprogramma’s, waardoor hun voedingsprofiel niet is veranderd. De historische graansoorten hebben tegenover modern graan talloze voordelen op het gebied van voedingsfysiologie: eenkoorn, emmertarwe en oerrogge bevatten bijvoorbeeld meer mineralen, proteïnen en spoorelementen dan moderne graansoorten.

Bakkerswaren gemaakt met oergranen vormen een innovatief en smakelijk alternatief ten opzichte van conventionele bakkerswaren met tarwe: ze overtuigen met een verfijnd aroma, een kenmerkende smaak en een intense kruim- en korstkleur. Bij fijn gebak komen de bijzondere smaakprofielen van oergranen sterk tot uiting in combinatie met honing, amandelen, noten of vruchten.

Dat oergranen ondanks al deze voordelen gedurende meerdere eeuwen in de vergetelheid raakten, is toe te schrijven aan de sterke bevolkingsgroei in de Middeleeuwen en de groeiende vraag naar graan. Dit economisch aspect overheerste lange tijd op het genot, tot oergranen in het kader van een terugkeer naar oorspronkelijke levensmiddelen en duurzaamheid eindelijk herontdekt werden – als goed bewaard geheim voor iedereen die het bijzondere waardeert.

Experten aan het woord

 Waarom oergraan?

 

Oergranen zijn zowel cultuurschatten als kostbaarheden. De granen van onze voorouders hebben de overgang van een samenleving van jager-verzamelaars tot een sedentaire gemeenschap mogelijk gemaakt. Dat betekent dat ze mede verantwoordelijk zijn voor onze socioculturele evolutie. Met het sedentaire bestaan, de nieuwe steden en staatsvormen moest er ook vooruitgang geboekt worden in de akkerbouw. Er was een grotere oogst nodig om de behoeften van groeiende bevolkingen bij te kunnen houden en dat leidde tot het verder ontwikkelen van de oude graansoorten. Tot in de 19e eeuw waren wat wij vandaag oergranen noemen in Europa zo goed als volledig verdwenen uit de velden en borden.
Vandaag de dag is er een bewuste tegenbeweging tegen de focus op efficiëntie en opbrengst. Deze oude, herontdekte oergraansoorten zijn een geheime tip voor iedereen die belang hecht aan biodiversiteit, natuurlijkheid en authentieke smaak. Deze eigenschappen zijn even kostbaar als de ingrediënten die nodig zijn voor bakkerswaren met oergraan. Welke mogelijkheden de heropleving van oergranen biedt, maar ook welke uitdagingen overwonnen dienen te worden, ontdekt u op onze website. Wij wensen u veel leesplezier en helpen u als informatieplatform rond het thema oergranen natuurlijk graag verder bij vragen!

NAAR ONZE CONTACTGEGEVENS